Aktualności

ZAGOSPODAROWANIE PRZECIWPOWODZIOWE DOLINY RZEKI

BIAŁA TARNOWSKA Z UWZGLĘDNIENIEM ZASAD

POSZANOWANIA ŚRODOWISKA

    Opracowana przezdr Żelazińskiego na zlecenie kancelarii sejmu ekspertyza (kwiecień 2010 r. ) stwierdza, że nasz krajowy system ochrony przeciwpowodziowej jest anachroniczny.Wykazano na wielu przykładach następujące wnioski dotyczące skutków regulacji rzek;w wyniku prowadzonych robót istotnie zwiększyły się zagrożenia powodziowe, ponieważ przyspieszenie odpływu wody zawsze skutkuje zwiększeniem intensywności maksymalnych przepływów powodziowych. Kosztowne prace prowadzone w celu ograniczenia szkód powodowanych przez powodzie i erozję zwiększyły te szkody.

„Regulacja cieku powoduje znaczne przyśpieszenia spływu wód powodziowych. Wykazano, iż jeśli poprzez regulację o 10% przyśpieszymy spływ wód powodziowych i jednocześnie o 10% skrócimy długość cieku, to można oczekiwać  wzrostu natężenia maksymalnego przepływu fali powodziowej  o 38%, co oznacza bardzo poważny wzrost zagrożenia powodziowego. Kosztowne obwałowanie (zbiorniki) tworzą iluzję bezpieczeństwa oraz nieograniczony wzrost gęstości zaludnienia i rozwój infrastruktury na terenach zagrożonych. Katastrofalne wezbranie niszczy teren "chroniony", co powoduje wydatki publiczne na rekompensatę strat, oraz dalsze wydatki na rozbudowę systemu ochrony i kolejny wzrost spirali kosztów tworząc błędne koło ochrony przeciwpowodziowej. Powyższa konkluzja stanowi podstawową przyczynę konieczności zmiany dotychczasowej,  nie skutecznej strategii. Przywracanie rzece terenów zalewowych, odtwarzanie naturalnej retencji (terenów podmokłych i bagien) i tego typu zabiegi mogą tylko trwale ograniczać szkody powodziowe, bo uniknąć ich zupełnie się nie da”  (cytat z wypowiedzi eksperta).

              Jacek Engel                                                     

Państwowa Rada Ochrony Przyrody;                 kierownik programu "Wody śródlądowe" WWF.

    Wypowiedź eksperta skupiona była na efektach ekologicznych tak zwanych metod klasycznych regulacji rzek oraz złożoności ekosystemów rzecznych. Wskazano na najbardziej katastrofalne skutki środowiskowe działań w bezpośrednim korycie rzeki.

Ekspert podkreślił, że mimo wieloletniej akcesji naszego kraju przez Unię Europejską, dwie podstawowe dyrektywy dotyczące zarządzania zasobami wodnymi i ochrony przeciwpowodziowej w Polsce nie zostały wdrożone do realizacji z fatalnym skutkiem zarówno dla ludzi jak i przyrody.

W tym kontekście zwrócono uwagę, że poprzez włączenie rzeki Białą Tarnowska do sieci Natura 2000 oprócz możliwych strat środowiskowych przy nieprzemyślanych inwestycjach, należy zwrócić uwagę na kary finansowe nakładane przez Komisję Europejską za degradację chronionych siedlisk.

Na koniec ekspert podkreślił, że jakkolwiek traktowana ochrona przeciwpowodziowa ma tylko sens, jeśli rozważana jest kompleksowo – dla całej zlewni. Jeśli nie uda się włączyć w planowanie wszystkich gmin w zasięgu rzeki i jej zarządców, to takie działania na dłuższą metę nie mają sensu.

       Małgorzata Siudak i Roman Konieczny

Biuro ds. Współpracy z Samorządami,Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej PIB     w Krakowie

WNIOSKI

      W kolejnym dniu seminarium odbyła się wizja lokalna doliny rzeki w najbardziej newralgicznych obszarach. W podsumowaniu zapisano następujące wnioski;

1.      Eksperci potwierdzili negatywną opinię burmistrza gminy dla większości z planowanych miejsc budowy wałów, jako zwiększające zagrożenie powodziowe zarówno na tej wysokości rzeki (w koncepcjach nie uwzględniono min. istnienia dopływów rzeki Biała w Gminie Ciężkowice) oraz zwiększenie tego zagrożenia dla gmin położonych w dole rzeki.

2.      Stwierdzono potencjalną możliwość poszerzenia koryta rzeki przez usunięcie części terasy zalewowej lub budowę kanału ulgi. Ze względu na duże przepływy rzeki eksperci spodziewają się trudności z wykorzystaniem polderów (zbyt duże powierzchnie, nawet powyżej 100 ha), nie wykluczając jednak ich zastosowania.

3.      Odnotowano nienaturalne obniżenie koryta rzeki, spowodowane szkodliwą eksploatacją i pracami melioracyjnymi. Taki stan ma po pierwsze zwiększać prędkość i niszczącą siłę fali powodziowej. Po drugie przy wiosennych wezbraniach rzeka nie ma możliwości naturalnie kształtować brzegów przez „wycinanie” zadrzewień płynącą krą.

4.      Wskazując miejsca, gdzie prawdopodobnie wykonanie wałów będzie konieczne eksperci podkreślili, że najlepsze efekty mogą być osiągnięte przez interdyscyplinarne łączenie różnych metod.

5.      Stwierdzono, że niemożliwe jest tworzenie strategii przeciwpowodziowej działając punktowo (tylko na terenie Gminy Ciężkowice), jednocześnie zaznaczając, że doświadczenia praktyczne współrealizacji tego typu zadań przez wiele gmin wskazuje na możliwość nieracjonalnego przedłużenia czasu realizacji zadań lub nawet ich zaniechanie.

6.      Dla uniknięcia błędów dotychczasowych koncepcji, należy zlecić wykonanie symulacji możliwych rozwiązań i stworzenie cyfrowego modelu tego fragmentu doliny. Pomimo pewności, że nie ma 100% metod walki z powodzią, tylko taka droga prowadzi do wybrania optymalnego rozwiązania i integracji wszystkich możliwych działań, a w efekcie ograniczenie szkód.

7.      Podczas wyboru i optymalizacji wybranych metod należy wykonać analizy ekonomiczne i środowiskowe (nadzór nad projektem RZGW i RDOŚ).

Warsztaty konsultacyjne dotyczące opracowania projektu zadań

ochronnych dla obszaru Natura 2000 Biała Tarnowska PLH120090

(5 grudnia 2011r)

    Organizatorem warsztatów była Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie, która przedstawiła potencjalnemu Zespołowi Lokalnej Współpracy formalno-prawną ścieżkę opracowania zadań ochronnych dla rzeki Białej. Powstający dokument ma na celu;

1)     Identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń oraz działań koniecznych dla utrzymania lub odtwarzania właściwego stanu ochrony.

2)     Podsumować wiedzę o obszarze i jego przedmiotach ochrony.

3)     Ustalić system monitoringu zadań ochronnych.

4)     Ułatwić i i podnieść jakość stosowania procedur ocenowych związanych z oddziaływaniem planowanych przedsięwzięć na środowisko.

5)     Wskazać zmiany do dokumentów planistycznych.

6)     Ułatwić wdrażanie programu rolnośrodowiskowego i zalesień, kontrolę stosowania tak zwanej zasady wzajemnej zgodności.

Istotnym faktem dla wszystkich zainteresowanych mieszkańców gminy jest możliwość aktywnego udziału w konsultacjach społecznych, które odbędą się dzięki platformie informacyjno-komunikacyjnej projektu (warsztaty i spotkania konsultacyjne).

Pytania i wnioski dotyczące planu zadań ochronnych można kierować do;

- Pani Małgorzaty Michna  - planisty regionalnego RDOŚ w Krakowie (malgorzatamichna@rdos,krakow.pl, tel. 12 61 98 146)

- Pana Wojciecha Mroza – Instytut Ochrony Przyrody Państwowej Akademii Nauk w Krakowie (mroz@iop.krakow.pl)

 Wojciech Sanek

Otwarcie nowej siedziby Muzeum Przyrodniczego im. Krystyny i

Włodzimierza Tomków w Cieżkowicach

     W dniu 2 grudnia br. odbyło się otwarcie nowej siedziby muzeum przyrodniczego w Ciężkowicach. Przywitanie i wymienienie zaproszonych gości przez burmistrza gminy – Zbigniewa Jurkiewicza, odbyło się w formie chronologicznego przypomnienia i podziękowania wszystkim osobom, które w historii muzeum zaznaczyły swój pozytywny wkład i zaangażowanie. Uroczystość rozpoczęto od wspólnego przecięcia wstęgi, do którego burmistrz Gminy zaprosił; prof. Andrzeja Tomka, wicemarszałka Romana Ciepielę oraz członka zarządu Stanisława Sorysa. Następnie wymienione osoby z władz wojewódzkich w swoich przemówieniach składały gratulację i podkreślały potencjał oraz znaczenie takich przedsięwzięć dla rozwoju turystyki w Małopolsce i kraju. W podobnym tonie zabrał głos również Pan Leszek Zegzda – prezes Małopolskiej Organizacji Turystycznej. Pan Wojciech Skruch, zarówno jako przedstawiciel władz powiatowych i skarbnik naszej gminy, przypomniał szczegóły aplikacji zrealizowanego wniosku i wcześniejszych dotyczących muzeum przyrodniczego. Ponadto Pan Jerzy Zawartka – Dyrektor Małopolskich Parków Krajobrazowych i Pan Mieczysław Król wyrazili osobiste refleksję na temat historii muzeum.

Kolejno odbyły się prezentację; pierwsza przygotowana przez prof. Andrzeja Tomka odnosiła się do wspomnień o ojcu i matce w kontekście historii zbiorów, a kolejna, prezentowana przez dyrektora Centrum Kultury i Promocji Gminy Ciężkowice – Marka Zwolenika – mówiła szczegółowo o zadaniach i kwotach składających się na projekt; „Kreowanie markowego produktu turystycznego w Gminie Ciężkowice „Wokół Skamieniałego Miasta””, w zakresie którego powstała nowa siedziba muzeum.

Wojciech Sanek

Włodzimierza Stachoń; 20 lat fotografii przyrodniczej.

    Aktualnie prezentowaną wystawą czasową w ciężkowickim muzeum przyrodniczym są fotografie Włodzimierza Stachonia. Zbiór kadrów pod tytułem „Portrety przyrody” będzie dostępny dla zwiedzających do połowy sierpnia bieżącego roku.

Wystawa jest podsumowaniem 20-sto letniej pracy fotograficznej autora, którego przygoda z reportażem przyrodniczym rozpoczęła się w 1992 roku od publikacji w miesięczniku „Przyroda Polska”. Od tamtej chwili jest stale obecny na łamach wielu czasopism przyrodniczych, turystycznych, łowieckich i innych. Dotąd jego zdjęcia drukowane były w 20 tytułach i w liczbie ponad dwóch tysięcy.

Stale współpracuje ze wspomnianą „Przyrodą Polską” i  „Wiadomościami Wędkarskimi”. Jest laureatem konkursów fotografii przyrodniczej im. W. Puchalskiego i autorem 4 albumów ukazujących przyrodę regionu: „Świat przyrody Ziemi Tarnowskiej” (2006 r.), „Ziemia Tarnowska - osobliwości świata przyrody”(2007 r.), „Powiat tarnowski - portret przyrody” (2011 r.) oraz „Cztery pory roku w gminie Gromnik” (2011r.). Więcej o twórczości autora na www.wlodzimierzstachon.pl.

Wojciech Sanek

Foto. Jubileusz 20-lecia pracy autorskiej W. Stachonia w Muzeum Przyrodniczym

Warsztaty na temat lokalnego planu

przeciwpowodziowego

 dla gminy Ciężkowice

(16 lutego 2012 r.)

     Warsztaty zostały przeprowadzone przez Panią Małgorzatę Siudak i Pana Romana Koniecznego z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Ich głównym celem było praktyczne określenie  zakresu i celowości , a także możliwości działań przeciwdziałąjących skutkom powodzi. Pomimo przytłaczającej większości prac wykraczających poza możliwości samorządu, wymieniono wiele, które możliwe są do realizacji in situ.

Jako jedną z podstawowych i pierwszych czynności wyodrębniono przygotowanie mapy zagrożenia powodziowego. Podobne mapy już istnieją i były przygotowywane przez odpowiednie służby, ale do tej pory była to interpolacja cyfrowych modelów koryta (w przypadku Gminy Ciężkowice nie oparta jeszcze na dokładnych pomiarach geodezyjnych). W ten sposób „uśredniona” mapa zagrożenia obarczona jest dużym błędem i nie obrazuje waloryzacji społeczno-ekonomicznej. Autorami mapy przygotowywanej w Gminie byliby sami mieszkańcy, którzy najlepiej wiedzą i pamiętają poziom, tempo i kierunki fali powodziowej. Po pierwsze, dzięki umocowaniom prawnym, taka mapa pozwoliłaby skutecznie bronić się przed rozwiązaniami, które z założenia są błędne i nie konsultowane z mieszkańcami (czego przykładem była ostatnia koncepcja wałów). Po drugie, pozwoliłaby na kalibrację opracowywanych modelów.

Po przygotowaniu i przesłaniu metodyki tworzenia takiego dokumentu (mapy), zostanie ona przedstawiona jako propozycja do realizacji w Gminie.

Szczegółowy  (17-sto stronicowy) raport z warsztatów można pobrać w Centrum Kultury i Promocji Gminy Cieżkowice.

Otwarcie Amfiteatru w Ciężkowicach 

 Oficjalne otwarcie Amfiteatru odbędzie się 20 maja 2012roku,

połoczony z VIII Powiatowym Przeglądem Orkiestr Dętych.